(96/03/07) افراد بسیاری هستند که به واسطه بیماری، سفر، یا عذر شرعی توفیق روزهداری در ماه رمضان را ندارند؛ اگرچه روزهخواری عمدی یکی از افعال حرام در دین اسلام برشمرده شده است اما روزهخواری عمدی به تنهایی مجازاتی نداشته و تنها عقوبت اخروی برای فرد در پی دارد.
با این حال، هرکسی که روزه نمیگیرد، چه با عذر باشد و چه بدون عذر، نباید در ملأعام و انظار عمومی اقدام به روزهخواری کند. تظاهر به روزهخواری نه تنها حرام است که در قوانین موجود برای آن مجازات هم تعیین شده است.
مسئولان انتظامی و قضایی اعلام کردند که فعالیت اغذیه فروشیها و جایگاههای عرضه موادغذایی از افطار تا سحر بلامانع است. همچنین برای کسانی که نمیتوانند به هر دلیل روزهدار باشند، عرضه غذای سرد به خصوص در ترمینالها، هتلها و فرودگاهها با مجوز از مراجع مربوطه بلا اشکال اعلام شده است. با این وجود، روزهخواری در مرئی و منظر عموم ممنوع بوده و با هرنوع تظاهر به روزهخواری مطابق با قوانین اسلامی برخورد خواهد شد.
هشدارها و توصیههای قضایی و انتظامی برای روزه خواری
در همین خصوص مسئولان مختلف قضایی بارها به اهمیت حفظ حرمت در ماه مبارک رمضان تاکید داشته و دارند و در پارهای از مواقع هم از برخورد با افرادی که در ملاء عام روزهخواری کرده، مسایلی را گوشزد میکنند.
به عنوان نمونه، رییسکل دادگستری استان کرمان با اشاره به اینکه تمام افراد جامعه باید به عقاید واحساسات دینی مردم احترام بگذارند، گفت: طبق قانون دستگاه قضایی با کسانی که در ایام ماه مبارک رمضان عامدانه اقدام به روزهخواری وتظاهر به آن کنند برخورد خواهد کرد.
البته یدالله موحد خاطرنشان کرد که دستگاه قضا به هر بهانهای دنبال تشکیل پرونده قضایی نیست و برای افرادی که از روی غفلت و ناآگاهی اقدام و تظاهر به روزهخواری میکنند، پروندهای تشکیل نمیدهد بلکه در اینگونه موارد فقط با تذکر و امر به معروف ونهی از منکر افراد را متوجه اشتباهشان خواهد کرد.
رمضان آقامحمدی دادستان شهر بابک نیز در همین خصوص و در جلسه ستاد امر به معروف و نهی از منکر خاطرنشان کرده است که اگر با روزهخواری در ملاء عام برخورد نشود فراگیر میشود. بنابراین قانون به راحتی از کنار جرایمی مانند روزهخواری در ملاء عام نمیگذرد.
در میان اظهارات مسئولان قضایی، توصیههایی هم هر ساله در آستانه این ایام مطرح میشود که پیشگیرانه است. به عنوان مثال حجتالاسلام والمسلمین غلامحسین محسنی اژهای سخنگوی دستگاه قضا در یکی از نشستهای خبری خود با خبرنگاران گفته بود که امیدواریم همه آحاد جامعه حرمت این ماه را نگه دارند و از هر نوع هنجارشکنی جلوگیری کنند.
وی افزود: کسانی که در ماه رمضان عذر دارند و نمیتوانند روزه بگیرند باید از تظاهر به روزهخواری در ملأعام جلوگیری کنند تا نیروی انتظامی و خود را به زحمت نیندازند.
ارشاد قضایی برای حفظ حرمت ماه مبارک رمضان
علاوه بر این، هر ساله دادگستری برخی استانها در مقدمات ابتدایی خود، از روشهای ارشادی هم استفاده میکنند. به عنوان مثال دادگستری استان فارس نظارت بر رعایت شئونات اسلامی و حفظ حرمت ماه مبارک رمضان را هر سال توسط دستگاههای نظارتی و انتظامی و قضایی انجام میدهد و این مساله را نوعی مطالبه عمومی میداند که به واسطه آن، حرمت ماه ضیافت حفظ شود.
رییس کل دادگستری استان فارس در همین خصوص بر استفاده از روشهای ارشادی تاکید دارد اما برای افراد متجری و کسانی که آگاهانه و عامدانه و عالمانه بخواهند حرمت ماه ضیافت را مخدوش کنند، شعب ویژه رسیدگی به جرایم روزهخواری در ماه مبارک رمضان در دادسرا و دادگاه شیراز و سراسر استان تشکیل داده است.
القاصی با بیان اینکه روزهخواری علاوه بر اینکه جرم تلقی میشود گناه نیز است و در آموزههای اسلامی ما بر پرهیز از گناه تاکید شده است یادآور شده که طرح برخورد با روزهخواری نیز مبنای اعتقادی دارد و بر اساس این مبنای اعتقادی و اسلامی انجام و اجرا میشود.
افزون بر این مسایل، برخی از روسای دادگستری در آستانه ماه مبارک رمضان، خواستار اجرای فریضه امر به معروف و نهی از منکر میشوند و دستگاه قضایی نیز در چنین ایامی، مبنای کار خود را بر حمایت از امران به معروف و ناهیان از منکر قرار میدهد.
روزه خواری و ماده 638 قانون مجازات اسلامی
در کنار توصیهها و هشدارها قضایی و انتظامی، قانونگذار هم با استناد به ماده 638 قانون مجازات اسلامی عنوان کرده است که هرگاه کسی علناً در انظار و اماکن عمومی و معابر تظاهر به عمل حرامی کند، علاوه بر کیفر عمل به حبس از 10 روز تا 2 ماه یا تا 74 ضربه شلاق محکوم خواهد شد و در صورتی که مرتکب عملی شود که نفس آن عمل دارای کیفر نباشد اما عفت عمومی را جریحهدار کند، تنها به حبس از 10 روز تا 2 ماه یا تا 74 ضربه شلاق محکوم خواهد شد.
همچنین برابر آییننامه راهنمایی و رانندگی که خوردن و آشامیدن در حین رانندگی را ممنوع کرده است، پلیس راهنمایی و رانندگی در ماه مبارک رمضان طرح برخورد با روزهخواران را اجرا میکند و در همین راستا در صورت مشاهده توسط عوامل پلیس، خودرو روزهخواران متوقف و به پارکینگ منتقل میشود.
روزهخواری به تنهایی مورد جرمانگاری قرار نگرفته است
البته این مواد قانونی ممکن است این شائبه را در ذهن ایجاد کند که هر فردی که روزه نمیگیرد میتواند مجرم هم باشد در حالی که باید تاکید کرد که روزهخواری به تنهایی در هیچ یک از قواعد قانون مجازات، مورد جرمانگاری قرار نگرفته است. بنابراین هر چند که از منظر شرعی، روزهخواری بدون عذر شرعی حرام است اما چنانچه یک فرد، چه با عذر شرعی و چه بدون عذر شرعی، روزه نگیرد، هیچگونه جرمی را از نظر قانون مجازات انجام نداده است اما تظاهر به روزهخواری در ملاعام از نظر قانون جرم قلمداد میشود.





